Βιογραφία Στ. Βαλαγιάννη

Γεννήθηκε στην Άσσο Κεφαλληνίας το 1896.  Γόνος οικογενείας ναυτικών, μυημένων στη Φιλική Εταιρεία, που με τα ιδιόκτητα πλοία τους φρόντιζαν τον ανεφοδιασμό των επαναστατών. Θυγατέρα του άρχοντα Σπυρίδωνα Πατρικίου και αδελφή του Ιωάννη Πατρικίου, ιατρού νευρολόγου, μετέπειτα καθηγητή νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο οποίος εισήγαγε νέες μεθόδους νευροχειρουργικής.

Μετά την αποφοίτηση από το Γυμνάσιο Κερκύρας το 1913,  εγγράφεται στη Φιλοσοφική Σχολή του  Πανεπιστημίου  Αθηνών, γεγονός λίγο ασυνήθιστο για την εποχή εκείνη όσον αφορά τις γυναίκες. Κατά τη διάρκεια των σπουδών , εκεί στο Πανεπιστήμιο, γνωρίζεται με το Μανόλη Βαλαγιάννη και μετά το πέρας των σπουδών τους τελούν τους γάμους τους τον Ιούλιο του 1919.

Ξεκίνησαν μαζί την κοινή πορεία τους στη ζωή και στην επαγγελματική σταδιοδρομία, υπηρετώντας το εκπαιδευτικό λειτούργημα με ζήλο και αυταπάρνηση διαπνεόμενοι και οι δύο από υψηλές ηθικές αρχές .
Διορίστηκαν μαζί στην Κρήτη (ημιγυμνάσιο Καστελλίου Κισσάμου 1920-1921). Στη συνέχεια μετάθεση στο Γυμνάσιο Βεροίας το 1922. Είναι η τραγική εποχή της Μικρασιατικής καταστροφής, όπου χιλιάδες πρόσφυγες γεμίζουν τους καταυλισμούς, τα προβλήματα που δημιουργούνται τεράστια. Φυσικά και ο τομέας της παιδείας δεινοπαθεί, τα μικρά παιδιά υποφέρουν πικιλλοτρόπως. Στη μεγάλη δυστυχία προστίθενται και οι ασθένειες: φυματίωση και ελονοσία θερίζουν και τότε το ζεύγος Βαλαγιάννη οργανώνει συσσίτια και φροντίζει για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των μθητών. Είναι τεράστια η κοινωνική και εθνική προσφορά του ζεύγους στον τομέα αυτό. Το 1924 μετατίθενται μαζί στο Αίγιο. Το 1925 μετατίθενται πάλι στη Θεσσαλονίκη, όπου η Σταματία Βαλαγιάννη τοποθετείται στο Α΄Γυμνάσιο Θηλέων και ο Μανόλης Βαλαγιάννης στο Β΄Γυμνάσιο Αρρένων. Η Σ.Βαλαγιάννη παρέμεινε μόνιμα έκτοτε στη Θεσσαλονίκη, ενώ ο Μ. Βαλαγιάννης υπηρέτησε ένα χρόνο στο Γυμνάσιο Κιλκίς, απ` όπου επανήλθε και εγκαταστάθηκε κιαυτός μόνιμα στη Θεσσαλονίκη στην οποία έμελλε να δημιουργήσουν, να μεγαλουργήσουν και να αφήσουν παρακαταθήκη το μεγάλο πνευματικό, παιδαγωγικό και κοινωνικό τους έργο.

Το 1929 η Σταματία Βαλαγιάννη αποχωρεί από το Δημόσιο και ιδρύει ιδιωτικό σχολείο με την επωνυμία «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΘΗΛΕΩΝ» Διευθύντρια: ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΠΑΤΡΙΚΙΟΥ-ΒΑΛΑΓΙΑΝΝΗ, το οποίο στεγάστηκε στην οδό Αγίας Σοφίας 37.

Το έτος 1933 αξιώθηκε του βαθμού Γυμνασιάρχου.

Το έτος 1939 το σχολείο μεταστεγάστηκε σε καινούριο περικαλλές κτήριο που τηρούσε όλες τις προδιαγραφές ενός σύγχρονου - ακόμη και για τη σημερινή εποχή – εκπαιδευτηρίου, κτισμένο σε οικόπεδο της ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης στην οδό Αγίας Σοφίας 3. Το έργο χρηματοδοτήθηκε κυρίως από το ζεύγος και εν μέρει από τη Μητρόπολη, καταρτίσθηκε δε τριακονταετής σύμβαση.

Η Σταματία Βαλαγιάννη υπήρξε η Εκπαιδευτικός που πρωτοστάτησε επί 50 χρόνια στον τομέα της μόρφωσης, που εφάρμοσε τα χρόνια εκείνα το παιδαγωγικό σύστημα που σήμερα εφαρμόζουν τα καλύτερα ιδιωτικά σχολεία της χώρας μας.

Ως γνώστης της Γαλλικής και Αγγλικής γλώσσας, διάβαζε πολλά ξένα συγγράμματα παιδαγωγικής. Το 1924 μετέφρασε από τα Γαλλικά το σύγγραμμα του κοινωνιολόγου και νεωτεριστή Ελβετού παιδαγωγού Αd. Ferriere “πώς να αναθρέψουμε τα παιδιά μας”. Στον πρόλογό της αναφέρει ότι παρακινήθηκε να μεταφράσει «αυτό το ωραίο βιβλίο», γιατί μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, όπου η εθνική συνείδηση είχε πέσει, χανόταν η Πατρίδα μας και μαζί μ’αυτήν η Εθνική Ιδέα. Τότε, διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, σκέφθηκε πως το μεγαλείο των Ατόμων, της  Οικογένειας, της Πατρίδας, δε χάνεται ποτέ, αν το καλλιεργήσουμε στη νέα γενεά. Μεταφρασμένο λοιπόν, θα έμπαινε σε κάθε Ελληνικό σπίτι, για να χτιστεί το μέλλον της Ελλάδος. Ήταν πατριώτης η Σταματία Βαλαγιάννη και πίστευε ακράδαντα στις ηθικές αξίες: «Θρησκεία Πατρίδα Οικογένεια», και αυτό προσπάθησε σε όλη της τη ζωή να μεταλαμπαδεύσει στους μαθητές της. Με το ψευδώνυμο <Καστριώτισσα> έγραψε παραμύθια για τα παιδιά.

Βαθειά μορφωμένη, με κρίση και οξυδέρκεια, είχε φίλους πολλούς διανοούμενους και οι συζητήσεις στο σπίτι τους – το γνωστό <πνευματικό σαλόνι> - ήταν υψηλού πνευματικού περιεχομένου.
Δυναμική προσωπικότητα, αγωνίστηκε και εκείνη για την παροχή δικαιώματος της καθολικής ψήφου στις Ελληνίδες. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ήταν η κύρια ομιλήτρια στον εορτασμό που οργάνωσαν τα Γυναικεία Σωματεία Θεσσαλονίκης την Κυριακή 6 Ιουλίου 1952 και που απηύθυναν χαιρετισμό αξιόλογοι πνευματικοί άνθρωποι της εποχής. Θέμα της ομιλίας της: «Πώς φθάσαμε στη σημερινή ισότητα». Σε πολλές επίσημες εκδηλώσεις ήταν προσκεκλημένη κύρια ομιλήτρια, όπως στον επίσημο εορτασμό της ημέρας της Μητέρας (που τότε εορταζόταν στις 2 Φεβρουαρίου ημέρα της εορτής της Υπαπαντής), σε εθνικές εορτές και σε άλλου ενδιαφέροντος θέματα. Διαβάζονμτας σήμερα κάποιες από αυτές τις ομιλίες, διαπιστώνει κανείς ότι εξακολουθούν να είναι επίκαιρες με βαθειά νοήματα και μία ροή που συνεπαίρνει.
Είχε επιλεγεί στην πρώτη πεντάδα Ενόρκων Γυναικών στο Κακουργιοδικείο Θεσσαλονίκης.

Ιδρυτικό μέλος του Συνδέσμου Επιστημόνων Γυναικών, καθώς και των Επαγγελματιών Γυναικών.

Βοήθησε στη «Φανέλα του Στρατιώτου» ενεργά, δραστηριοποιώντας και τις Μαθήτριές της.

Από το προσωπικό της αρχείο – ταξινομημένο από την ίδια με περισσή σπουδή και ιδιαίτερη τάξη – παίρνουμε την πληροφορία ότι το έτος 1936 αποφάσισε το ζεύγος Βαλαγιάννη, να ιδρύσει παράρτημα του Σχολείου στην περιοχή του Σιδηροδρομικού Σταθμού (που όμως δε λειτούργησε για πολύ) και από δύο φράσεις της εναρκτήριας ομιλίας της προς το προσωπικό του νέου Σχολείου, αναδεικνύεται μία πτυχή της προσωπικότητάς της.:…«ονειρεύομαι τό καινούριο σχολειό μας, όπως καί τό κεντρικό, νά μήν αποτελέση μία οικονομική επιχείρηση ούτε για μας τους ιδρυτές, ούτε για σας τους συνεργάτες. Αν μετρήσωμε το τι θα μας δώση, καλύτερα να του γυρίσωμε τις πλάτες….». Ανιδιοτέλεια και κοινωνική προσφορά, μία ζωή γεμάτη αξιοπρέπεια αλλά μακράν υλικών απολαύσεων.

Με το σύζυγό της Μανόλη Βαλαγιάννη αποτέλεσαν ένα ταιριαστό ζευγάρι. Εύστροφοι, σπινθηροβόλοι, πνευματώδεις με κρίση, είχαν πολλούς φίλους από τους πνευματικούς ανθρώπους της εποχής εκείνης – όπως προκύπτει από το αρχείο της αλληλογραφίας τους: Λ.Πολίτης, Α.Ξυγγόπουλος, Γ.Κατσίμπαλης, Ε.Ουράνη, Α.Τσοπανάκης, Γ.Θέμελης και τόσοι άλλοι που τους περιέβαλλαν με εκτίμηση.

To ζεύγος Βαλαγιάννη δεν απέκτησε παιδιά. Παιδιά μας, έλεγαν, είναι όλοι μας οι μαθητές. Οι Απόφοιτες πάντα τους περιέβαλλαν με αγάπη και στοργή ως τα βαθιά γεράματά τους. Τους φρόντισαν σαν να ήταν γονείς τους. Μετά το θάνατο της Σταματίας Βαλαγιάννη, ύστερα από πέντε χρόνια το Μάιο του 1990 πραγματοποιήθηκε η μετακομιδή των οστών της στην Άσσο Κεφαλληνίας-ήταν η τελευταία επιθυμία της. Οι Απόφοιτες φρόντισαν για όλα, 27 μέλη του Συνδέσμου  ταξίδεψαν στην Κεφαλλονιά και συνόδευσαν ως την τελευταία της κατοικία, σε τάφο που παραχωρήθηκε δωρεάν  από την Κοινότητα Άσσου.